Linki – odsyłacze
Na stronach internetowych bardzo często można znaleźć podkreślone fragmenty tekstu. Są to tzw. „linki” – odsyłacze do innych stron, opisujących zazwyczaj pokrewne zagadnienia. Aby wyświetlić taką stronę, należy wybrać podkreślony tekst za pomocą myszy. W tym celu należy przesunąć mysz tak, aby kursor wskazywał odsyłacz (podkreślony fragment tekstu zmieni swój kolor) a następnie wcisnąć lewy przycisk myszy.

Odsyłaczami do innych stron internetowych mogą być również rysunki występujące na stronie, lub ich fragmenty. Jeżeli podczas przesuwania myszy znak kursora stanie się taki jak przedstawiony na sąsiednim rysunku, to wskazywany element jest odsyłaczem do strony internetowej.

Menu główne
Po lewej stronie ekranu znajduje się pasek menu głównego, umożliwiający wywołanie wybranej strony serwisu lub funkcji narzędziowej serwisu.

Należy wskazać za pomocą myszy jeden z napisów znajdujących się na pasku menu. Pod wskazywanym w menu napisem pojawi się lista związanych z nim pozycji – nazw stron internetowych lub funkcji narzędziowych serwisu.

W celu otworzenia wskazywanej strony (uruchomienia wskazywanej funkcji) należy nacisnąć lewy przycisk myszy.

Biuletyn Informacji Publicznej
6 września 2001 r. Sejm uchwalił USTAWĘ o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198). Ustawa ta określa, które podmioty są zobowiązane do udostępniania informacji dotyczących spraw publicznych (Art. 4) oraz ustala zasady oraz tryb udostępniania tych informacji. Zgodnie z ustawą, do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są m. in. organy samorządów zawodowych.

17 maja 2002 r. zostało przyjęte ROZPORZĄDZENIE MSWiA w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz. U. Nr 67, poz. 619). Rozporządzenie to określa m. in. strukturę, zakres publikowanych informacji i mechanizmy działania serwisów internetowych Biuletynu Informacji Publicznej, utrzymywanych przez podmioty zobowiązane ustawą do udostępniania informacji publicznej.

Wszystkie uzrędy są zobowiązane prowadzić podmiotowe strony Biuletynu Informacji Publicznej. Strona główna Biuletynu Informacji Publicznej znajduje się pod adresem www.bip.gov.pl.

W portalu urzędu strony stanowiące BIP są oznaczone w prawym górnym rogu małą ikoną BIP. Kliknięcie na ikonie powoduje wyświetlenie informacji oraz instrukcji dotyczących BIP.

Ikona umieszczona nad menu z lewej strony ekranu wywołuje stronę główną BIP.

Uruchomienie Biuletynu Informacji Publicznej jest niezbędne dla funkcjonowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dz. u. nr 112, poz. 1198) oraz rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 17 maja 2002 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (dz. u. nr 67, poz. 619).

Cel ustawy
Większość organów administracji rządowej i samorządowej oraz instytucji publicznych posiada serwisy internetowe, publikujące podstawowe informacje na temat ich organizacji, pełnionych funkcji oraz podejmowanych działań. Każdy z tych serwisów ma inną strukturę i sposób nawigacji. Niektóre z nich prezentują przestarzałe i nieaktualne dane. Zgodnie z art. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, zaś zgodnie z art. 2 każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej „prawem do informacji publicznej”. Ustawa i rozporządzenie mają na celu ujednolicenie zakresu i sposobu publikowania informacji o sprawach publicznych, poprzez stworzenie w poszczególnych serwisach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej, posiadającego ściśle określone mechanizmy nawigacji oraz jednolity we wszystkich serwisach zakres prezentowanych danych. Ma to w znacznym stopniu ułatwić i przyspieszyć wyszukiwanie potrzebnych informacji każdemu obywatelowi, podmiotowi gospodarczemu lub instytucji.

Terminy realizacji
Ustawa weszła w życie z dniem 01.01.2002 roku (art. 26). Tylko publikacje informacji dotyczących majątku publicznego należy rozpocząć nie później niż w terminie 36 miesięcy. Natomiast informacje dotyczące polityki wewnętrznej i zagranicznej, stanu przyjmowanych spraw i kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania oraz dokumentacji kontroli należy rozpocząć nie później niż w terminie 24 miesięcy.

Pozostałe informacje wymienione w art. 6 ustawy należy praktycznie publikować już dzisiaj, a ich skompletowanie zakończyć nie później niż w terminie 18 miesięcy (zatem do 30.06.2003r.).

Rozporządzenie wymienione na wstępie weszło w życie 20.06.2002 roku i praktycznie wyjaśnia i uszczegóławia wszelkie problemy techniczne i organizacyjne dotyczące realizacji BIP.

Rola organów władzy publicznej oraz samorządu gospodarczego i zawodowego w realizacji ustawy o BIP
W skład Biuletynu Informacji Publicznej wchodzi szereg samodzielnych biuletynów, opracowywanych przez poszczególne organy i instytucje – tzw. biuletynów podmiotowych. Strona główna Biuletynu Informacji Publicznej umożliwia wywołanie Biuletynów poszczególnych podmiotów. Rozporządzenie szczegółowo określa zasady działania Biuletynów podmiotowych oraz zakres prezentowanych w nich informacji. Ustawa wskazuje podmioty, zobowiązane do uruchomienia, utrzymania i rozwoju Biuletynu Informacji Publicznej, w tym m. in. organy władzy publicznej oraz organy samorządów gospodarczych i zawodowych.

Zakres publikowanych informacji
Podmiotowa strona Biuletynu musi zawierać zgodnie z §12 rozporządzenia: 1) logo (znak graficzny) Biuletynu, 2) imię i nazwisko, adres, numer telefonu, numer faksu i adres e-mail osób redagujących podmiotową stronę Biuletynu, 3) instrukcję korzystania z podmiotowej strony Biuletynu, 4) menu przedmiotowe, 5) informację o liczbie odwiedzin podmiotowej strony Biuletynu, 6) rejestr zmian treści informacji publicznych zawartych na podmiotowych stronach Biuletynu, ze wskazaniem daty, od której zmiany te obowiązują, 7) informację dotyczącą sposobu dostępu do informacji publicznych będących w posiadaniu podmiotu tworzącego podmiotową stronę Biuletynu, a nie udostępnionych w Biuletynie, 8) moduł wyszukujący. Podmiotowa strona Biuletynu nie może zawierać reklam i innych treści o charakterze komercyjnym.

Zgodnie z art. 6 ustawy, biuletyny utrzymywane przez podmioty wymienione w ustawie w art. 4 ust. 1 powinny publikować m.in. następujące informacje publiczne o : 1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o: zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, projektowaniu aktów normatywnych, programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań, 2) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, majątku, którym dysponują, 3) zasadach funkcjonowania podmiotów, trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, 4) danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych, 5) majątku publicznym, w tym o: majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych, innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach, majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych, długu publicznym, pomocy publicznej, ciężarach publicznych.

Finansowe warunki realizacji przedsięwzięcia
Podmioty utrzymujące Biuletyny Podmiotowe zobowiązane są do zapewnienia aktualności i bezpieczeństwa publikowanych zasobów informacyjnych.

Ministerstwo odpowiedzialne za opracowanie i wdrożenie ustawy szacuje, że opracowanie stron internetowych Biuletynu Podmiotowego wg wymagań określonych w ustawie i rozporządzeniu będzie kosztować każdy z wyznaczonych podmiotów około 100 000 PLN. Roczne koszty utrzymania systemu są szacowane na poziomie nie niższym niż 20 000 PLN. Dodatkowo koszty wymaganego sprzętu to ok. 15 000 PLN, a koszty jego utrzymania to ok. 2 000 PLN / rok. Podmioty mają obowiązek pokryć te koszty ze swych środków własnych.

Powyższe koszty wynikają i są usprawiedliwione koniecznością zastosowania odpowiedniej technologii, która zagwarantuje spełnienie bardzo wysokich wymagań funkcjonalnych postawionych przed biuletynem. Powinien on zawierać zarówno informacje przeznaczone dla każdego obywatela, jak również dla specjalistów, mających określone, bardzo konkretne potrzeby.

Zasady działania i wymagania techniczne BIP
System publikowania informacji w Biuletynie musi posiadać szereg mechanizmów (narzędzi informatycznych), nie występujących w większości obecnych serwisów internetowych. Zgodnie z § 4 rozporządzenia informacje publiczne zawarte w Biuletynie organizuje się w postaci baz danych, a ich udostępnianie odbywa się w oparciu o mechanizmy baz danych. Przytoczony zapis całkowicie eliminuje serwisy, które są zbiorem tzw. statycznych stron internetowych, w których do zmiany zawartości potrzebny jest zawsze informatyk. Oznacza to również, że serwer publikujący serwis oparty o bazy danych w standardzie SQL (np. z uwagi na konieczność budowania archiwum i funkcje wyszukujące informacje) musi posiadać odpowiednio wysokie parametry. Dla zapewnienia ciągłości publikacji w przypadku awarii zgodnie z § 21 rozporządzenia podmioty prowadzące BIP są zobowiązane do posiadania serwera zastępczego. Zgodnie z § 22 rozporządzenia: W przypadku awarii serwera podmiotowej strony Biuletynu odwiedzający podmiotową stronę Biuletynu jest informowany o chwilowym zablokowaniu połączeń z tą stroną. Czas ten nie może być dłuższy niż 24 godziny. W praktyce serwis automatycznie informuje wskazane osoby o rożnego typu awariach sprzętowych, konfliktach lub nieprawidłowościach powstających podczas edycji informacji w biuletynie. Serwis wysyła w postaci e-mail odpowiednie komunikaty, natomiast w przypadku braku reakcji ze strony powiadomionej osoby realizuje automatycznie monit do kolejnej wyznaczonej osoby. Dzięki takiej organizacji pracy lokalizowane są i eliminowane poważniejsze awarie działania systemu.

Zgodnie z art. 8 p. 6 Biuletyn Informacji Publicznej powinien umożliwiać 1) oznaczenia informacji danymi określającymi podmiot udostępniający informację, 2) podania w informacji danych określających tożsamość osoby, która wytworzyła informację lub odpowiada za treść informacji, 3) dołączenia do informacji danych określających tożsamość osoby, która wprowadziła informację do Biuletynu Informacji Publicznej, 4) oznaczenia czasu wytworzenia informacji i czasu jej udostępnienia, 5) zabezpieczenia możliwości identyfikacji czasu rzeczywistego udostępnienia informacji. W praktyce oznacza to, że baza danych serwisu umożliwia wprowadzenie osób – operatorów systemu, którym administrator definiuje właściwe uprawnienia i kompetencje do korzystania z zasobów i aktualizacji ich treści. Zgodnie z § 16 rozporządzenia: 1. Podmioty wyznaczają pracowników odpowiedzialnych za: 1) przekazywanie ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej informacji niezbędnych do zamieszczenia na stronie głównej Biuletynu oraz powiadamianie tego ministra o zmianach w treści tych informacji, 2) dokonywanie zmian treści informacji publicznych udostępnianych na podmiotowej stronie Biuletynu. 2. Pracownicy ci powinni posiadać indywidualny zewnętrzny identyfikator oraz zewnętrzne hasło dostępu do modułu administracyjnego strony głównej Biuletynu, nadane przez administratora tej strony. 3. Pracownicy powinni posiadać indywidualny wewnętrzny identyfikator oraz wewnętrzne hasło dostępu do modułu administracyjnego podmiotowej strony Biuletynu, nadane przez administratora internetowego serwisu informacyjnego podmiotu, z zastrzeżeniem ust. 4. 4. W przypadku gdy podmiot nie posiada własnego internetowego serwisu informacyjnego, indywidualny wewnętrzny identyfikator oraz wewnętrzne hasło dostępu do modułu administracyjnego podmiotowej strony Biuletynu nadaje pracownikom administrator podmiotowej strony Biuletynu. Zgodnie z § 20 rozporządzenia: Oprogramowanie serwera strony głównej Biuletynu oraz serwerów podmiotowych stron Biuletynu zawiera zabezpieczenia uniemożliwiające instalację na tych serwerach przez osoby nieuprawnione innego oprogramowania, w szczególności spowalniającego obsługę Biuletynu lub uniemożliwiającego taką obsługę.

Za stosowanie wysokiej technologii baz danych SQL przemawia również perspektywa konieczności tworzenia wielu różnych zapisów o charakterze administracyjno-porządkowym i archiwalnym. Mówi o tym § 17 rozporządzenia: 1. Pracownicy prowadzą dzienniki, w których odnotowują zmiany w treści informacji publicznych udostępnianych w Biuletynie oraz próby dokonywania takich zmian przez osoby nieuprawnione. 2. Administrator strony głównej Biuletynu i administratorzy podmiotowych stron Biuletynu dokonują bieżącej, nie rzadziej niż co 24 godziny, kontroli dzienników. Moduł administratora systemu realizuje wiele funkcji narzędziowych. Jednocześnie bardzo istotną troską jest zabezpieczenie danych poprzez program oraz rozwiązania sprzętowe (realizuje to tzw. firewall). Na przykład zgodnie z § 18 rozporządzenia: Serwer strony głównej Biuletynu oraz serwery podmiotowych stron Biuletynu ochrania się przez moduł bezpieczeństwa – programowe lub sprzętowo-programowe rozwiązanie techniczne pozwalające na odseparowanie informacji publicznych zawartych na podmiotowych stronach Biuletynu od sieci Internet, w sposób uniemożliwiający niekontrolowaną penetrację lub eksplorację tych informacji albo ich zniszczenie lub modyfikację przez osoby nieuprawnione. Zastosowane bazy danych w standardzie SQL mają wbudowanych wiele mechanizmów kodowania i zabezpieczania danych. Aplikacja oraz infrastruktura sprzętowa posiada możliwość automatycznej archiwizacji danych, o czym mówi § 19 rozporządzenia: Informacje zgromadzone w bazie danych strony głównej Biuletynu oraz informacje publiczne zgromadzone na podmiotowych stronach Biuletynu kopiuje się systematycznie na odrębne elektroniczne nośniki informacji, nie rzadziej niż raz na dobę.

Użytkownikom biuletynu aplikacja powinna zagwarantować wysoki komfort pracy, np. szybkie wyszukiwanie zadanych informacji na stronach biuletynu oraz dostęp do historii każdej strony. Zgodnie z art. 12 Biuletyn Informacji Publicznej Podmiot udostępniający informację publiczną jest obowiązany zapewnić możliwość: 1) kopiowania informacji publicznej albo jej wydruk lub 2) przesłania informacji publicznej albo przeniesienia jej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik informacji.